Κρανιοεγκεφαλική 

​κάκωση

Επιδημιολογικά

στοιχεία

Συμπτώματα

Τύποι βλαβών

Screen Shot 2021-03-23 at 15.26.16.png
Screen Shot 2021-03-23 at 15.28.33.png
Screen Shot 2021-03-23 at 15.31.06.png
Screen Shot 2021-03-23 at 15.36.47.png

Διάγνωση

Αντιμετώπιση

Πρόγνωση

Η κρανιοεγκεφαλική κάκωση ορίζεται ως μια διακοπή στη φυσιολογική λειτουργία του εγκεφάλου ως αποτέλεσμα τραυματισμού, είτε απο κρούση της κεφαλής σε αντικείμενο, είτε απο βίαιη επιτάχυνση και απότομη διακοπή της κίνησης της κεφαλής είτε απο πλήξη της κεφαλής με αντικείμενο το οποίο μπορεί να διαπεράσει το κρανίο και να εισέλθει στον εγκέφαλο.

Τα σημεία που υποδηλώνουν διακοπή στη φυσιολογική λειτουργία του εγκεφάλου έπειτα απο τραυματισμό είναι:

  • Έκπτωση του επιπέδου συνείδησης

  • Απώλεια πρόσφατης μνήμης(όσον αφορά τα γεγονότα άμεσα πριν και μετά το συμβάν)

  • Νευρολογική σημειολογία, όπως μυϊκη αδυναμία, δυσκολία στην ομιλία, διαταραχές στην όραση

  • Σύγχυση, διαταραχές στη συγκέντρωση

 

Τα συμπτώματα της κρανιοεγκεφαλικής κάκωσης διαφέρουν ανάλογα με τη βαρύτητα του τραυματισμού και διακρίνονται σε ήπια, μέτρια και σοβαρά. Η κλινική εικόνα ποικίλει απο παροδική διαταραχή του επιπέδου συνείδησης σε κόμμα και θάνατο σε περίπτωση βαρείας κρανιοεγκεφαλικής κάκωσης.

Η κρανιοεγκεφαλική κάκωση αποτελεί ένα σημαντικό πρόβλημα υγείας σε όλο τον κόσμο με δυσάρεστες κοινωνικο-οικονομικές προεκτάσεις. Είναι ένας απο τους πιο κοινούς λόγους θάνατου και αναπηρίας στους ενήλικες στην πιο παραγωγική τους ηλικία. Έχει υπολογιστεί οτι 1.200.000 άτομα σκοτώνονται παγκοσμίως σε τροχαία ατυχήματα ενώ περίπου 50.000.000 τραυματίζονται. Ενώ στις αναπτυσσόμενες χώρες τα τροχαία αποτελούν το σημαντικότερο αίτιο στις αναπτυγμένες το κύριο αίτιο είναι οι πτώσεις εξ΄ιδίου ύψους στα πλαίσια της γήρανσης του πληθυσμού.

Τα συμπτώματα ποικίλουν ανάλογα με τη βαρύτητα της κάκωσης:

  • Κεφαλαλγία, ναυτία, έμετοι

  • Ληθαργικότητα

  • Σύγχυση

  • Παράλυση

  • Κόμμα

  • Απώλεια συνείδησης

  • Διαστολή των κορών των οφθαλμών

  • Διαταραχές όρασης

  • Εκροή εγκεφαλονωτιαίου υγρού απο τα αυτί ή τη μύτη

  • Αίσθηση ζάλης, διαταραχές ισορροπίας

  • Αναπνευστικές διαταραχές

  • Βραδυκαρδία

  • Εμβοές

  • Γνωστικές διαταραχές

  • Συναισθηματικές διαταραχές

  • Διαταραχές λόγου

  • Μυϊκη αδυναμία

  • Αδυναμία σε μύες του προσώπου

  • Απώλεια ελέγχου των σφηκτήρων του πρωκτού ή και της κύστης

Η κρανιοεγκεφαλική κάκωση μπορεί να είναι περιορισμένη στον εγκέφαλο ή εκτεταμένη ανάλογα με τη βαρύτητα του τραυματισμού. Παρακάτω συνοψίζονται οι διάφοροι τυποι τραυματισμού του εγκεφάλου:

  • Αιμάτωμα, μπορεί να εντοπιστεί οπουδήποτε στον εγκέφαλο, είτε στην επιφάνεια του είτε εντός αυτού. Οταν εντοπίζεται μεταξύ του κρανίου και της σκληράς μήνιγγας καλείται επισκληρίδιο αιμάτωμα, όταν βρίσκεται μεταξύ της σκληράς και της αραχνοειδούς λέγεται υποσκληρίδιο και είναι σε επαφή με την επιφάνεια του εγκεφάλου.

  • Θλάση, πρόκειται για κάκωση του εγκεφαλικού παρεγχύματος. Στο μικροσκόπιο έχει ελεγχθεί οτι η θλάση του εγκεφάλου αποτελείται απο τραυματισμένο οιδηματώδη εγκέφαλο αναμειγμένο με αίμα προερχόμενο απο τη ρήξη αρτηριών και φλεβών. Μπορεί να εντοπιστεί οπουδήποτε εντός του εγκεφάλου.

  • Ενδοεγκεφαλική αιμορραγία, πρόκειται για αιμορραγία εντός του εγκεφαλικού παρεγχύματος, πολλές φορές σχετίζεται με άλλες βλάβες όπως είναι η θλάση του εγκεφάλου.

  • Υπαραχνοειδή αιμορραγία, πρόκειται για τραυματικής αιτιολογίας συλλογή αίματος στον υπαραχνοειδή χώρο. Στις περισσότερες περιπτώσεις πρόκειται για ήπιο τραυματισμό, όταν όμως είναι εκτεταμένη μπορεί να προκαλέσει υδροκέφαλο.

  • Τραυματική διάχυτη αξονότμηση, όπου παρατηρείται διαταραχή στη λειτουργία των αξόνων (νευρικά κύτταρα) με συνοδό απώλεια αυτών. Για την ακρίβεια οι άξονες των νευρικών κυττάρων αποτελούν την οδό επικοινωνίας μεταξύ των εγκεφαλικών κυττάρων, απώλεια της επικοινωνίας οδηγεί σε σημαντική δυσλειτουργία του εγκεφάλου.

  • Ισχαιμία, στα πλαίσια της κρανιοεγκεφαλικής κάκωσης μπορεί να παρατηρηθούν ισχαιμικές αλλοιώσεις του εγκεφαλικού παρεγχύματος που έχει υποστεί τον τραυματισμό με σημαντικες συνέπειες στον ίδιο τον ασθενή.

  • Κατάγματα κρανίου, μπορεί να είναι απλά γραμμοείδη χωρίς ιδιαίτερες παρενέργείες, μπορεί όμως να είναι ανοιχτά, επιπλεγμένα και το οστό να εχεί εισχωρήσει εντός του εγκεφαλικού παρεγχύματος.

Ασθενείς με σημεία/συμπτώματα κρανιοεγκεφαλικής κάκωσης θα πρέπει να μεταφερθούν κατ' επειγόντος για άμεση ιατρική βοήθεια. Δυστυχώς η βλάβη που υπόκεινται ο εγκέφαλος κατά τη διάρκεια του τραυματισμού (πρωτοπαθής) δεν είναι αναστρέψιμη.

 

Στο νοσοκομείο θα γίνει προσπάθεια να σταθεροποιηθεί ο ασθενής και να αποτραπεί η εξέλιξη της βλάβης. Έτσι λοιπόν, αρχικά στο τμήμα επειγόντων ο ασθενής θα σταθεροποιηθεί καρδιοαναπνευστικά και στη συνέχεια θα εξεταστεί η νευρολογική του εικόνα. Θα βαθμολογηθεί με βάση τη κλιμακα Γλασκώβης, η ανταπόκριση του στα ερεθίσματα, (μυϊκη, λεκτική και οφθαλμική απάντηση).

 

Ευρύμματα όπως διαστολή της μια κόρης του οφθαλμού (ανισοκορία), ή διαστολή και των δύο (μυδρίαση) απαιτεί την άμεση παρέμβαση του Νευροχειρουργού καθώς κινδυνεύει η ζωή του ασθενούς.

Τα ευρύμματα της νευρολογικής εκτίμησης επιβεβαιώνονται απο τις απεικονιστικές εξετάσεις. Η κύρια εξέταση είναι η αξονική εγκεφάλου, η οποία πραγματοποιείται σε ελάχιστο χρόνο και παρέχει όλες εκείνες τις απαραίτητες πληροφορίες που θα καθοδηγήσουν την αντιμετώπιση του ασθενούς.

  • Χειρουργική

Οι ασθενείς που έχουν υποστεί βαρεία κρανιοεγκεφαλική κάκωση, θα πρέπει οδηγηθούν άμεσα στο χειρουργείο ώστε να αποσυμπιεστεί ο εγκέφαλος, με τη αφαίρεση του αιματώματος ή με την ανάταξη του συμπιεστικού κατάγματος.Στη συνέχεια ο ασθενής οδηγείται στη μονάδα εντατικής θεραπείας για περαιτέρω παρακολούθηση.

Υπάρχουν όμως περιπτώσεις όπου δεν απαιτείται η άμεση χειρουργική αντιμετώπιση παρ'ολη τη βαρύτητα της κρανιοεγκεφαλικής κάκωσης. Πιο συγκεκριμένα όταν δεν υπάρχει ένδειξη αυξημένης ενδοκράνιας πίεσης τότε ο ασθενής οδηγείται στη μονάδα εντατικής θεραπείας οπου παρακολουθούνται τα ζωτικά σημεία (αναπνοή, καρδία) και παρακολουθείται νευρολογικά (ενδοκράνια πίεση, εγκεφαλική ροή). Επίσης υποβάλλεται σε επανελειμένες αξονικές εγκεφάλου οπότε τυχόν επιδείνωση της εικόνας του θα οδηγήσει στην άμεση χειρουργική αντιμετώπιση.

  • Συντηρητική

Δυστυχώς δεν υπάρχει αγωγή φαρμακευτική που μπορεί να επιφέρει την ίαση και την αναστροφη της εγκεφαλικής βλάβης. Ο στόχος της συντηρητικής αντιμετώπισης είναι η ανακοπή της εξέλιξης της πρωτοπαθούς βλάβης. Αυτό επιτυγχάνεται με τη στήριξη των ζωτικών λειτουργιών (καρδιακής λειτουργίας και αναπνευστικής) ώστε να προφυλαχθεί εμέσως ο εγκέφαλος. Σκοπός είναι να αποφευχθεί η δευτεροπαθής βλάβη. 

Το πιο διαδεδομένο σύστημα για τη πρόγνωση των ασθενών που πάσχουν απο κρανιοεγκεφαλική κάκωση είναι η Glasgow Outcome Scale.

 

Ασθενείς με ήπια κρανιοεγκεφαλική κάκωση (GCS 13-15) έχουν καλή πρόγνωση. Μπορεί να υποφέρουν απο κεφαλαλγία, αίσθηση ζάλης, δυσκολία στη συγκέντρωση, ευερεθιστότητα αλλά σύντομα βελτιώνονται και ζούν μια φυσιολογική ζωή.

Ασθενείς με μετρίου βαθμού κρανιοεγκεφαλική κάκωση (GCS 12-9) έχουν να αντιμετωπίσουν σοβαρότερα προβλήματα. Περίπου το 60% των ασθενών θα ανακάμψουν πλήρως, 25% θα μείνουν με ένα μέτριο βαθμό ανικανότητας ενω θάνατος ή φυτική κατάσταση θα επέλθει σε 7-10% των ασθενών, οι υπόλοιποι θα μείνουν με κάποια σοβαρή ειδική ανάγκη.

Τα παραπάνω στατιστικά στοιχεία αναφέρονται σε κλειστές κρανιοεγκεφαλικές κακώσεις. Οταν όμως πρόκειται για ανοιχτή κάκωση όπως πυροβολισμός στο κεφάλι τότε πάνω απο το 50% των ασθενών δεν καταφέρνουν να επιβιώσουν.

Πολλοί απο τους ασθενείς που έχουν υποστεί κρανιοεγκεφαλική κάκωση πάσχουν μακροχρόνια απο γνωσιακές και συναισθηματικές διαταραχές, οι οποίες δεν απεικονίζονται σε καμία κλίμακα. Ενώ αυτοί οι ασθενείς εμφανίζονται να έχουν καλή πρόγνωση στη πραγματικότητα μήνες μετά τον τραυματισμό υποφέρουν απο νευροψυχολογικές διαταραχές. Παρ'οτι δεν έχει βρεθεί θεραπεία σε αυτά τα προβλήματα υπάρχει σημαντική προσπαθεία να αντιμετωπιστούν.

Screen Shot 2021-03-23 at 10.42.28.png

Glasgow Outcome Scale

Screen Shot 2021-03-23 at 15.20.21.png